Bài 28: Tiêm chủng — sổ tiêm điện tử & quản lý vaccine

Đối tượng

Mục tiêu bài học

• Mô hình hoá quy trình tiêm chủng: sàng lọc trước tiêm → tiêm → theo dõi sau tiêm 30 phút → cập nhật sổ tiêm.
• Tích hợp HIS với Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia (tiemchung.vn) theo Quyết định 5946/QĐ-BYT/2018 và cập nhật 2024.
• Quản lý cold-chain vaccine end-to-end (kho → tủ buồng tiêm → ống tiêm).
• Theo dõi phản ứng sau tiêm (AEFI) và báo cáo về Cục Y tế dự phòng.
• Triển khai sổ tiêm chủng cá nhân điện tử trên VNeID Health theo QĐ 06/QĐ-TTg/2022.

Bối cảnh: vì sao tiêm chủng cần module riêng

• Trẻ em VN có lịch tiêm hơn 20 mũi/2 năm đầu — không thể quản lý bằng giấy.
• COVID-19 đã chứng minh giá trị sổ tiêm điện tử quốc gia — nhưng cũng phơi bày lỗ hổng dữ liệu (sai họ tên, trùng mũi).
• Phản ứng phản vệ tiêm chủng cần ghi nhận realtime để nghiên cứu lô vaccine; chậm báo cáo = mất an toàn cộng đồng.
• BV/TYT có bàn tiêm dịch vụ ngoài chương trình mở rộng (TCMR) → 2 luồng song song, dễ trùng lặp.

Đối tượng tiêm chủng

Nhóm	Quy định	Văn bản
Trẻ < 2 tuổi (TCMR)	miễn phí, lịch BYT	TT 38/2017/TT-BYT (sửa đổi TT 10/2024)
Trẻ 2-5 tuổi vaccine bổ sung	miễn phí một số loại	QĐ 1796/QĐ-BYT/2024
Học sinh	tiêm trường (sởi-rubella, HPV, viêm gan B mũi nhắc)	TT 23/2017
Người lớn (cúm, viêm gan B, HPV, zona, dengue)	dịch vụ trả phí	TT 38/2017 + TT 12/2024 mở rộng vaccine dengue Qdenga
Phụ nữ có thai	uốn ván, cúm, ho gà, COVID-19	TT 38 + QĐ 4128
Nhóm nguy cơ cao (NVYT, người tiếp xúc)	theo CDC	hướng dẫn cụ thể

Sổ tiêm điện tử — cấu trúc

CREATE TABLE immunization_record (
  record_id     uuid PRIMARY KEY,
  patient_id    uuid REFERENCES patient,
  vaccine_code  varchar(20),     -- mã ATC/CVX/BYT
  vaccine_name  varchar(200),
  manufacturer  varchar(200),
  lot_no        varchar(50),
  expiry_date   date,
  dose_no       int,             -- mũi 1, 2, 3, nhắc...
  series_total  int,
  route         varchar(10),     -- IM/SC/PO/ID/IN
  site          varchar(20),     -- LEFT_DELTOID/RIGHT_THIGH...
  given_at      timestamptz,
  given_by      uuid REFERENCES staff,
  facility_id   uuid,
  funding       varchar(20),     -- TCMR/SERVICE/INSURED
  national_sync_status varchar(20)  -- PENDING/SYNCED/FAILED
);

CREATE TABLE vaccination_screening (
  screening_id  uuid PRIMARY KEY,
  patient_id    uuid,
  scheduled_vaccine varchar(20),
  temperature   numeric,
  weight        numeric,         -- bắt buộc cho trẻ < 1
  contraindications text[],
  decision      varchar(20),     -- PROCEED/POSTPONE/REFER/CANCEL
  decision_reason text,
  screened_by   uuid,
  screened_at   timestamptz
);

CREATE TABLE aefi_report (
  aefi_id       uuid PRIMARY KEY,
  immunization_record_id uuid REFERENCES immunization_record,
  onset_minutes int,
  reaction      text,
  severity      varchar(20),     -- MILD/MODERATE/SEVERE/ANAPHYLAXIS
  outcome       varchar(20),
  reported_to_yt boolean,
  reported_at   timestamptz
);

Workflow tiêm chủng

ĐĂNG KÝ → SÀNG LỌC TRƯỚC TIÊM → KÊ ĐƠN/CẤP VACCINE
   │
   │ Quét lô + scan barcode lọ
   ▼
   TIÊM → THEO DÕI 30 PHÚT TẠI CHỖ
   │
   ├─ Bình thường → CẤP GIẤY XÁC NHẬN + ĐẨY SỔ QUỐC GIA
   │
   └─ AEFI → CẤP CỨU + BÁO CÁO Y TẾ DỰ PHÒNG (TT 24/2018)

Quy tắc bắt buộc:

• Sàng lọc bắt buộc trước tiêm — không sàng lọc → không cho ghi mũi tiêm.
• Quét barcode lọ vaccine — tự lấy lot + HSD → tránh nhập sai.
• Theo dõi 30 phút là trường timestamp riêng — chưa hết 30 phút thì không in giấy.
• Đẩy sổ tiêm quốc gia trong 24 giờ; failed → hàng chờ retry.

Cold-chain vaccine

• Kho vaccine 2-8°C, ngăn cấp đông cho OPV.
• Nhiệt kế có data logger sync HIS mỗi 5-15 phút.
• Cảnh báo SMS/Telegram khi nhiệt độ ngoài ngưỡng > 5 phút (vaccine nhạy cảm hơn thuốc thường).
• Mỗi lọ vaccine có VVM (Vaccine Vial Monitor) — thẻ nhãn đổi màu khi tích nhiệt — HIS chụp ảnh trước khi tiêm với lô đặc biệt.
• Báo cáo cold-chain hàng ngày + báo cáo "excursion" — lưu 5 năm theo TT 34/2018 (sửa đổi 2024).

Tích hợp Hệ thống tiêm chủng quốc gia

• API tiemchung.vn (do Viettel/VNPT vận hành theo BYT):
  • Đăng ký BN → trả national_immunization_id.
  • Đẩy mũi tiêm (vaccine_code, lot, ngày, cơ sở).
  • Tra cứu sổ tiêm cá nhân.
• Mã danh mục vaccine theo bộ mã BYT (V01, V02… hoặc CVX HL7).
• Lỗi sync (mất mạng) → queue local, tự retry — KPI: < 2% fail trong tháng.

Sai lầm thường gặp

1. Tiêm trước, sàng lọc ghi sau → không có giá trị pháp lý.
2. Nhập lot bằng tay → sai 3-5%, không truy vết được khi recall vaccine.
3. Không theo dõi 30 phút → bỏ sót phản vệ chậm.
4. Sổ tiêm "song song": HIS + tiemchung.vn → BN có 2 sổ khác nhau.
5. Không báo cáo AEFI lên Y tế dự phòng → vi phạm TT 24/2018.
6. Vaccine dịch vụ + TCMR dùng cùng tủ không phân ngăn → BHYT/PMK lẫn lộn.

Output / Deliverables

• Module sàng lọc - tiêm - theo dõi end-to-end.
• API connector tiemchung.vn với queue retry.
• Module IoT cold-chain.
• Form AEFI điện tử + đẩy báo cáo Cục YTDP.
• API xuất sổ tiêm cá nhân ra VNeID Health (FHIR Immunization).

UAT checklist

• Tiêm mà chưa sàng lọc → bị chặn.
• Quét barcode lọ vaccine → autofill lot/HSD.
• Hết 30 phút theo dõi mới in được giấy xác nhận.
• Sync tiemchung.vn ngay sau tiêm + retry khi fail.
• Báo cáo AEFI severity SEVERE → tự gửi email Cục YTDP.
• Cảnh báo cold-chain ngoài ngưỡng → SMS dược trực.
• Sổ tiêm cá nhân hiển thị trên VNeID Health (FHIR Immunization Bundle).

KPI

Chỉ số	Mục tiêu
% mũi tiêm sync sổ quốc gia trong 24h	≥ 98%
% sàng lọc trước tiêm	100%
AEFI severity SEVERE báo cáo trong 24h	100%
Cold-chain trong ngưỡng	≥ 99.5%
Tỉ lệ vaccine huỷ do hết hạn	≤ 1%
Sai sót trùng mũi/thiếu mũi	0

Cơ sở pháp lý 2026

• Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 03/2007/QH12.
• Nghị định 104/2016/NĐ-CP + NĐ 13/2024/NĐ-CP sửa đổi — tiêm chủng.
• Thông tư 38/2017/TT-BYT (sửa đổi TT 10/2024) — danh mục bệnh truyền nhiễm và vaccine TCMR.
• Thông tư 24/2018/TT-BYT — báo cáo phản ứng sau tiêm chủng (AEFI).
• Thông tư 34/2018/TT-BYT (sửa đổi 2024) — bảo quản vaccine, cold-chain.
• Quyết định 5946/QĐ-BYT/2018 — Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia.
• Quyết định 1796/QĐ-BYT/2024 — kế hoạch tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2024-2030.
• Quyết định 06/QĐ-TTg/2022 — Đề án 06, sổ tiêm trên VNeID.