xDev Asia

Phát hành hóa đơn điện tử có mã / không mã từ HIS, gửi cơ quan thuế, xử lý điều chỉnh / thay thế / hủy, gắn với phiếu thu viện phí.

Khung pháp lý (cập nhật 2026)

Hóa đơn điện tử ký số gửi cơ quan thuế

Mục tiêu bài học

Hiểu NĐ 123/2020/NĐ-CP + TT 78/2021/TT-BTC + sửa đổi 2024 về hoá đơn điện tử.
Phân biệt HĐĐT có mã của cơ quan thuế (CQT) và HĐĐT không có mã.
Triển khai luồng phát hành HĐĐT từ HIS: lập → ký số → cấp mã CQT → gửi BN.
Xử lý điều chỉnh, huỷ HĐĐT đúng quy định.
Tích hợp với nhà cung cấp hoá đơn (TVAN) như VNPT-Invoice, Viettel-eInvoice, MISA, MeInvoice.

Bối cảnh: BV cũng là người nộp thuế

BV công lập tự chủ + BV tư nhân đều phải xuất HĐĐT cho mọi giao dịch dịch vụ y tế kể từ 01/07/2022 (NĐ 123).
Một BV 1000 giường có thể phát sinh 5.000-15.000 HĐĐT/tháng.
Sai HĐĐT → BV bị phạt thuế + uy tín; BN không được hoàn thuế (nếu có).
BHYT thanh toán không cần HĐĐT, nhưng phần đồng chi trả của BN bắt buộc có HĐĐT.

HĐĐT có mã vs không mã

Tiêu chí	Có mã CQT	Không mã
Đối tượng	DN nhỏ, BV chưa đủ điều kiện	DN lớn có rủi ro thấp, được CQT chấp thuận
Quy trình	gửi CQT → CQT cấp mã → gửi BN	tự lập + gửi BN, gửi tổng hợp CQT định kỳ
Đa số BV VN	Có mã	Một số BV lớn

Mặc định khuyến nghị: HĐĐT có mã cho an toàn pháp lý.

Luồng phát hành từ HIS

Invoice CLOSED trong HIS
   │
   ▼
Gọi connector TVAN (VNPT/Viettel/MISA…)
   │
   ▼
TVAN tạo HĐĐT theo mẫu, ký số tổ chức BV
   │
   ▼
Đẩy CQT (cqt.gdt.gov.vn) → CQT trả mã
   │
   ▼
Gửi BN qua email/Zalo/SMS link tải PDF
   │
   ▼
Lưu UUID hoá đơn vào HIS, gắn invoice_id

Trường bắt buộc trên HĐĐT y tế

Tên + mã số thuế bên bán (BV) + người mua (BN, có thể không có MST).
Số hoá đơn (CQT cấp), ký hiệu, ngày lập.
Danh mục dịch vụ: tên, đơn vị, số lượng, đơn giá, thuế suất.
Dịch vụ KCB do CQ NN cung cấp/thuộc lĩnh vực y tế thường thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT (Điều 5 Luật GTGT, NĐ 209/2013).
Tổng tiền, chiết khấu (nếu có), thuế (nếu có), tổng thanh toán.
Chữ ký số bên bán.

Điều chỉnh & huỷ

Tình huống	Cách xử lý
Sai thông tin BN (tên, MST)	Lập biên bản điều chỉnh + HĐĐT thay thế hoặc điều chỉnh
Sai số tiền	HĐĐT điều chỉnh tăng/giảm
BN trả lại dịch vụ	HĐĐT điều chỉnh giảm + hoàn tiền
Huỷ hoàn toàn	HĐĐT thay thế (không cho phép xoá)

Mọi điều chỉnh phải có:

Lý do chi tiết.
Tham chiếu HĐĐT gốc.
Chữ ký số người duyệt.
Báo cáo CQT trong tháng.

Data model

CREATE TABLE einvoice (
  einvoice_id   uuid PRIMARY KEY,
  invoice_id    uuid REFERENCES invoice,
  tvan_provider varchar(20),       -- VNPT/VIETTEL/MISA/EFY
  series        varchar(20),
  no            varchar(20),
  cqt_code      varchar(50),       -- mã CQT
  issued_at     timestamptz,
  signed_hash   varchar(128),
  pdf_uri       text,
  xml_uri       text,
  status        varchar(20),       -- ISSUED/ADJUSTED/REPLACED/CANCELLED
  replaced_by   uuid REFERENCES einvoice,
  parent_id     uuid REFERENCES einvoice    -- HĐĐT điều chỉnh
);

Sai lầm thường gặp

Lập HĐĐT trước khi đóng invoice → không khớp tiền thu thực tế.
Bỏ qua HĐĐT cho khoản đồng chi trả nhỏ → vi phạm.
Ghi sai loại thuế GTGT → kê khai sai.
Xoá HĐĐT trong DB thay vì lập điều chỉnh → vi phạm Luật Quản lý thuế.
Không gửi BN → BN không có chứng từ hoàn thuế/yêu cầu BH tư.
Không lưu XML gốc → khi CQT yêu cầu kiểm tra không xuất được.

Output / Deliverables

Connector TVAN (VNPT/Viettel/MISA) cấu hình switchable.
Module phát hành — điều chỉnh — thay thế HĐĐT.
Module gửi BN qua Email/Zalo/SMS với link an toàn.
Báo cáo HĐĐT theo tháng cho kế toán + đối soát CQT.

UAT checklist

Invoice CLOSED → HĐĐT phát hành tự động trong 5 phút.
BN nhận email/Zalo có link tải PDF + XML.
Lập HĐĐT điều chỉnh giảm khi hoàn 1 dịch vụ.
Cố xoá HĐĐT trong UI → không cho.
Báo cáo HĐĐT tháng đối chiếu Cổng CQT khớp 100%.

KPI

Chỉ số	Mục tiêu
% invoice phát hành HĐĐT trong 1 giờ	≥ 99%
% HĐĐT có mã CQT thành công lần đầu	≥ 99%
Sai sót cần điều chỉnh	≤ 0.5%
% HĐĐT gửi BN thành công	≥ 95%
Số lần CQT cảnh báo/phạt	0

Cơ sở pháp lý 2026

Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14.
Luật Thuế GTGT 13/2008 (sửa đổi 48/2024/QH15, hiệu lực 01/07/2025).
Nghị định 123/2020/NĐ-CP — hoá đơn, chứng từ.
Nghị định 70/2025/NĐ-CP (không liên quan KCB, là sửa đổi NĐ 123 — kiểm tra số hiệu chính thức trước khi viện dẫn).
Thông tư 78/2021/TT-BTC — hướng dẫn HĐĐT.
Thông tư 32/2024/TT-BTC — sửa đổi TT 78.
Luật KCB 15/2023 — viện phí phải có chứng từ hợp lệ.

Bài 35: Hóa đơn điện tử (HĐĐT) theo NĐ 123/2020