xDev Asia

Quản lý thuốc trong FHIR: Medication, MedicationRequest (đơn thuốc), MedicationAdministration, MedicationDispense, MedicationStatement. Immunization (tiêm chủng), liên kết với CodeSystem thuốc (RxNorm, ATC).

HL7 FHIR - Chuẩn Dữ liệu Y tế từ Cơ bản đến Nâng cao

Phần 2: FHIR Resources cốt lõi

xdev.asia

Xem bản video

1. Medication Workflow trong FHIR

FHIR cung cấp một chuỗi Resources để mô tả toàn bộ quy trình thuốc, từ kê đơn đến cấp phát và sử dụng.


Bác sĩ kê đơn         Dược sĩ cấp phát       Điều dưỡng cho thuốc
      │                      │                        │
      ▼                      ▼                        ▼
MedicationRequest ──▶ MedicationDispense ──▶ MedicationAdministration
      │                                              │
      │              MedicationStatement ◀────────────┘
      │              (bệnh nhân tự báo cáo)
      ▼
  Medication
  (thông tin thuốc)

2. Medication Resource

Medication mô tả thông tin về thuốc: tên, thành phần, dạng bào chế, nhà sản xuất.

{
  "resourceType": "Medication",
  "id": "med-amlodipine-5mg",
  "code": {
    "coding": [
      {
        "system": "http://www.whocc.no/atc",
        "code": "C08CA01",
        "display": "Amlodipine"
      }
    ],
    "text": "Amlodipine 5mg"
  },
  "doseForm": {
    "coding": [
      {
        "system": "http://snomed.info/sct",
        "code": "385055001",
        "display": "Tablet dose form"
      }
    ],
    "text": "Viên nén"
  },
  "ingredient": [
    {
      "item": {
        "concept": {
          "coding": [
            {
              "system": "http://snomed.info/sct",
              "code": "386864001",
              "display": "Amlodipine"
            }
          ]
        }
      },
      "isActive": true,
      "strengthRatio": {
        "numerator": {
          "value": 5,
          "unit": "mg",
          "system": "http://unitsofmeasure.org",
          "code": "mg"
        },
        "denominator": {
          "value": 1,
          "unit": "tablet",
          "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/v3-orderableDrugForm",
          "code": "TAB"
        }
      }
    }
  ]
}

3. MedicationRequest — Đơn thuốc

MedicationRequest (trước đây gọi là MedicationOrder) ghi nhận y lệnh kê đơn thuốc.

Các elements quan trọng

Element	Cardinality	Mô tả
status	1..1	active \| on-hold \| ended \| stopped \| completed \| cancelled \| draft
intent	1..1	proposal \| plan \| order \| original-order \| reflex-order \| filler-order \| instance-order \| option
medication	1..1	Reference(Medication) hoặc CodeableConcept
subject	1..1	Reference(Patient)
encounter	0..1	Reference(Encounter)
requester	0..1	Reference(Practitioner)
dosageInstruction	0..*	Hướng dẫn liều dùng
dispenseRequest	0..1	Yêu cầu cấp phát (quantity, refills, validityPeriod)
substitution	0..1	Cho phép thay thế thuốc không?

Ví dụ: Đơn thuốc huyết áp

{
  "resourceType": "MedicationRequest",
  "id": "mr-amlodipine-001",
  "status": "active",
  "intent": "order",
  "medication": {
    "reference": {
      "reference": "Medication/med-amlodipine-5mg",
      "display": "Amlodipine 5mg"
    }
  },
  "subject": {
    "reference": "Patient/patient-001",
    "display": "Nguyễn Văn A"
  },
  "encounter": {
    "reference": "Encounter/encounter-outpatient-001"
  },
  "authoredOn": "2025-01-15T08:40:00+07:00",
  "requester": {
    "reference": "Practitioner/practitioner-001",
    "display": "BS. Trần Thị B"
  },
  "reason": [
    {
      "reference": {
        "reference": "Condition/cond-hypertension-001",
        "display": "Tăng huyết áp nguyên phát"
      }
    }
  ],
  "dosageInstruction": [
    {
      "sequence": 1,
      "text": "Uống 1 viên mỗi sáng sau ăn",
      "timing": {
        "repeat": {
          "frequency": 1,
          "period": 1,
          "periodUnit": "d",
          "when": ["ACM"]
        }
      },
      "route": {
        "coding": [
          {
            "system": "http://snomed.info/sct",
            "code": "26643006",
            "display": "Oral route"
          }
        ]
      },
      "doseAndRate": [
        {
          "type": {
            "coding": [
              {
                "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/dose-rate-type",
                "code": "ordered"
              }
            ]
          },
          "doseQuantity": {
            "value": 1,
            "unit": "tablet",
            "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/v3-orderableDrugForm",
            "code": "TAB"
          }
        }
      ]
    }
  ],
  "dispenseRequest": {
    "numberOfRepeatsAllowed": 3,
    "quantity": {
      "value": 30,
      "unit": "tablet"
    },
    "expectedSupplyDuration": {
      "value": 30,
      "unit": "days",
      "system": "http://unitsofmeasure.org",
      "code": "d"
    }
  }
}

4. MedicationAdministration

Ghi nhận việc cho thuốc thực tế (điều dưỡng cho bệnh nhân nội trú uống/tiêm thuốc).

{
  "resourceType": "MedicationAdministration",
  "id": "ma-001",
  "status": "completed",
  "medication": {
    "reference": {
      "reference": "Medication/med-amlodipine-5mg"
    }
  },
  "subject": {
    "reference": "Patient/patient-001"
  },
  "occurenceDateTime": "2025-01-16T07:00:00+07:00",
  "performer": [
    {
      "actor": {
        "reference": {
          "reference": "Practitioner/practitioner-002",
          "display": "ĐD. Lê Thị C"
        }
      }
    }
  ],
  "request": {
    "reference": "MedicationRequest/mr-amlodipine-001"
  },
  "dosage": {
    "text": "1 viên uống",
    "route": {
      "coding": [
        {
          "system": "http://snomed.info/sct",
          "code": "26643006",
          "display": "Oral route"
        }
      ]
    },
    "dose": {
      "value": 5,
      "unit": "mg",
      "system": "http://unitsofmeasure.org",
      "code": "mg"
    }
  }
}

5. Immunization — Tiêm chủng

{
  "resourceType": "Immunization",
  "id": "imm-covid-001",
  "status": "completed",
  "vaccineCode": {
    "coding": [
      {
        "system": "http://hl7.org/fhir/sid/cvx",
        "code": "208",
        "display": "SARS-COV-2 (COVID-19) vaccine, mRNA, spike protein, LNP, preservative free, 30 mcg/0.3mL dose"
      }
    ],
    "text": "Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine"
  },
  "patient": {
    "reference": "Patient/patient-001"
  },
  "encounter": {
    "reference": "Encounter/encounter-vaccination-001"
  },
  "occurrenceDateTime": "2024-03-15T09:30:00+07:00",
  "primarySource": true,
  "location": {
    "reference": "Location/loc-vaccination-center"
  },
  "lotNumber": "EW0150",
  "expirationDate": "2024-09-30",
  "site": {
    "coding": [
      {
        "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/v3-ActSite",
        "code": "LA",
        "display": "Left arm"
      }
    ]
  },
  "route": {
    "coding": [
      {
        "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/v3-RouteOfAdministration",
        "code": "IM",
        "display": "Intramuscular"
      }
    ]
  },
  "doseQuantity": {
    "value": 0.3,
    "unit": "mL",
    "system": "http://unitsofmeasure.org",
    "code": "mL"
  },
  "performer": [
    {
      "function": {
        "coding": [
          {
            "system": "http://terminology.hl7.org/CodeSystem/v2-0443",
            "code": "AP",
            "display": "Administering Provider"
          }
        ]
      },
      "actor": {
        "reference": "Practitioner/practitioner-002"
      }
    }
  ],
  "protocolApplied": [
    {
      "series": "COVID-19 Primary Series",
      "doseNumber": "2"
    }
  ]
}

6. Hệ thống mã thuốc

CodeSystem	Mục đích	Phạm vi
ATC (WHO)	Phân loại thuốc	Quốc tế
RxNorm (NLM)	Tên thuốc chuẩn hóa	Hoa Kỳ
SNOMED CT	Thuật ngữ lâm sàng (gồm thuốc)	Quốc tế
CVX (CDC)	Mã vaccine	Hoa Kỳ (dùng rộng rãi)
NDC	National Drug Code	Hoa Kỳ

7. Tổng kết

Medication — Thông tin thuốc (thành phần, dạng bào chế)
MedicationRequest — Y lệnh kê đơn (dosage, dispense, substitution)
MedicationAdministration — Ghi nhận cho thuốc thực tế
MedicationDispense — Dược sĩ cấp phát thuốc
Immunization — Tiêm chủng với đầy đủ thông tin vaccine, liều, lô
Sử dụng CodeSystems: ATC, RxNorm, CVX, SNOMED CT

Bài 6: Medication, MedicationRequest, Immunization - Resources thuốc